Hidatik kist; Echinococcus cinsi parazitlerin insan vücudunda oluÅŸturdukları kistlere verilen addır.içi sıvıyla dolu olduÄŸundan dolayı hidatik denilmektedir.orijinal adı ‘’Hydatid Cyst’’ dir. Ayrıca halk arasında da kediler  ve köpeklerden insanlara geçen kist olarak ta bilinir.

Echinococcus parazitinin bilinen üç çeÅŸidi vardır. Bunlar Echinococcus granulosus, Echinococcus multilocularis ve Echinococcus vogeli’dir.Bunlardan en yaygın görüleni Echinococcus granulosus ‘tur. En tehlikelisi ise oluÅŸturduÄŸu kistin alveolar yapıda olmasından dolayı Echinococcus multilocularis’tir. Echinococcus vogeli ise çok nadir görülür.  Kistin insan vücudunda yerleÅŸtiÄŸi yerler arasında  karaciÄŸer, akciÄŸerler, beyin, dalak, kaslar, beyin , böbrekler gibi yumuÅŸak dokulu organlarla birlikte kemikler yer almaktadır. Bunlardan vücuttaki yerleÅŸme yerine göre %60 civarındaki oranıyla karaciÄŸer başı çekmektedir.  Daha sonra %25 ‘le akciÄŸerler, %5’le kaslar, %3’le kemikler, %2’lik oranla böbrekler, %1’le beyin ve %1’le dalak gelmektedir.

Embriyolu parazit yumurtası insan tarafından alındıktan sonra kistin oluÅŸma süresi deÄŸiÅŸkendir. Bu süre 5 yılla 55 yıl arasında deÄŸiÅŸmektedir. DeÄŸiÅŸken olmasına raÄŸmen kist yılda ortlama 1 cm büyüyebilmektedir.

Bu kistlerin insana zararları genelde iki ÅŸekilde olmaktadır. Birincisi; yerleÅŸtikleri organın normal fonksiyonunu engelleyerek, Ä°kincisi ise; kiste oluÅŸan bir ruptur(yırtılma) sonucu (kist içerisindeki sıvının allerjen olmasından ve kist içindeki scolexlerden dolayı)anaflaktik ÅŸok oluÅŸumudur. Bu ÅŸok sonucu insan hayatını kaybedebilir.

Echinococcus’ların yaÅŸam siklusu nasıl? Ä°nsana nasıl bulaşır?

Etçil hayvanlar, ara konak olan sığır, koyun, keçi, fare gibi hayvanların etlerini, sakatatlarını, kemiklerini yiyerek paraziti alırlar. Parazitlerin eriÅŸkin halleri kedi köpek gibi etçil hayvanların ince bağırsaklarında yaÅŸarlar. Tabiki bu sırada yumurta üretirler ve bu yumurtaları dışkı yoluyla dışarı atarlar. Bu aÅŸamadan sonra insana bulaÅŸma iki ÅŸekilde olur.  Brinci olarak; bu yumurtalar dışkıyla dışarı atlırken bir kısmı kedi ve köpeklerin anal bölgelerine bulaşır. daha sonra hayvan aÄŸzıyla anal bölgesini aÄŸzıyla kaşırken veya kendini temizlemek maksadıyla yalarken bu yumurtalardan bir kısmını ağız çevresine bulaÅŸtırır. Ordanda tüylerine bulaÅŸtırır. Ä°nsanlar da bu hayvanları severken okÅŸarken bu yumurtalardan bir kısmı ellerine bulaşır. burdan da el hijyenine dikkat edilmezse parazit yumurtasıyla kontamine olunmuÅŸ olur.

Ä°kinci olarak ta; etçillerin dışkılarıyla doÄŸaya karışan yumurtalar, rüzgar,yaÄŸmur gibi dış etkenlerle özellikle marul gibi sebzelerin arasına girer. Oradan da insanlar çok dikkat etmeden bu sebzeleri tükettiklerinde parazit yumurtasını alırlar ve kist oluÅŸumuna zemin hazırlarlar.

Ä°nsanlarda tedavi genelde operatif yolla saÄŸaltım ÅŸeklinde olmakta. Yani vücuda yerleÅŸen kist ameliyatla alınarak sorun giderilmiÅŸ olur. Son zamanlarda yeni tedavi seçenekleride kullanılmaya baÅŸlanmıştır. Bunlar içerisinde kist içeriÄŸinin boÅŸaltılması veya kist ierisindeki parazit bileÅŸenlerinin öldürülerek zararsız hale getirilmesi ÅŸeklindedir.

Kedi ve köpeklerde ki Echinococcus tedavisi ise praziquantel etken maddesi içeren enjectabl solusyonlarla veya tabletlerle olmaktadır. Praziquntel içeren enjectabl solusyonlardan her 10 kg canlı ağırlık için 1 c.c.  deri altı veya kas içi enjeksiyon yapılır yada tabletlerden her 10 kg canlı ağırlık için 1 tablet yutturulur.

Korunmada ise öncelikle kedi ve köpeklerimize kesinlikle piÅŸirilmeden kemik dahi verilmemesi, kist taşıyan sakatat ve etlerin uygun ÅŸekilde imha edilmesi ve bilhassa yapraklı çiÄŸ olarak tüketilecek sebzelerin iyice yıkanması en iyisi derin bir kapta sirkeli veya tuzlu suda en az yarım saat bekletilmesi ve tabiki el hijyenine dikkat edilmesi.

Kedi ve köpeklerin bu parazitten korunması ise yukarda bahsettiÄŸimiz tedavi dozunda en geç üç ayda bir yapılan uygulamalar ÅŸeklinde olmaktadır.

BaÅŸka bir konuda tekrar birlikte olmak umuduyla hoÅŸça kalın.

Selahattin HilaloÄŸlu