Hidatik kist; Echinococcus cinsi parazitlerin insan vücudunda oluşturdukları kistlere verilen addır.içi sıvıyla dolu olduğundan dolayı hidatik denilmektedir.orijinal adı ‘’Hydatid Cyst’’ dir. Ayrıca halk arasında da kediler  ve köpeklerden insanlara geçen kist olarak ta bilinir.

Echinococcus parazitinin bilinen üç çeşidi vardır. Bunlar Echinococcus granulosus, Echinococcus multilocularis ve Echinococcus vogeli’dir.Bunlardan en yaygın görüleni Echinococcus granulosus ‘tur. En tehlikelisi ise oluşturduğu kistin alveolar yapıda olmasından dolayı Echinococcus multilocularis’tir. Echinococcus vogeli ise çok nadir görülür.  Kistin insan vücudunda yerleştiği yerler arasında  karaciğer, akciğerler, beyin, dalak, kaslar, beyin , böbrekler gibi yumuşak dokulu organlarla birlikte kemikler yer almaktadır. Bunlardan vücuttaki yerleşme yerine göre %60 civarındaki oranıyla karaciğer başı çekmektedir.  Daha sonra %25 ‘le akciğerler, %5’le kaslar, %3’le kemikler, %2’lik oranla böbrekler, %1’le beyin ve %1’le dalak gelmektedir.

Embriyolu parazit yumurtası insan tarafından alındıktan sonra kistin oluşma süresi değişkendir. Bu süre 5 yılla 55 yıl arasında değişmektedir. Değişken olmasına rağmen kist yılda ortlama 1 cm büyüyebilmektedir.

Bu kistlerin insana zararları genelde iki şekilde olmaktadır. Birincisi; yerleştikleri organın normal fonksiyonunu engelleyerek, İkincisi ise; kiste oluşan bir ruptur(yırtılma) sonucu (kist içerisindeki sıvının allerjen olmasından ve kist içindeki scolexlerden dolayı)anaflaktik şok oluşumudur. Bu şok sonucu insan hayatını kaybedebilir.

Echinococcus’ların yaşam siklusu nasıl? İnsana nasıl bulaşır?

Etçil hayvanlar, ara konak olan sığır, koyun, keçi, fare gibi hayvanların etlerini, sakatatlarını, kemiklerini yiyerek paraziti alırlar. Parazitlerin erişkin halleri kedi köpek gibi etçil hayvanların ince bağırsaklarında yaşarlar. Tabiki bu sırada yumurta üretirler ve bu yumurtaları dışkı yoluyla dışarı atarlar. Bu aşamadan sonra insana bulaşma iki şekilde olur.  Brinci olarak; bu yumurtalar dışkıyla dışarı atlırken bir kısmı kedi ve köpeklerin anal bölgelerine bulaşır. daha sonra hayvan ağzıyla anal bölgesini ağzıyla kaşırken veya kendini temizlemek maksadıyla yalarken bu yumurtalardan bir kısmını ağız çevresine bulaştırır. Ordanda tüylerine bulaştırır. İnsanlar da bu hayvanları severken okşarken bu yumurtalardan bir kısmı ellerine bulaşır. burdan da el hijyenine dikkat edilmezse parazit yumurtasıyla kontamine olunmuş olur.

İkinci olarak ta; etçillerin dışkılarıyla doğaya karışan yumurtalar, rüzgar,yağmur gibi dış etkenlerle özellikle marul gibi sebzelerin arasına girer. Oradan da insanlar çok dikkat etmeden bu sebzeleri tükettiklerinde parazit yumurtasını alırlar ve kist oluşumuna zemin hazırlarlar.

İnsanlarda tedavi genelde operatif yolla sağaltım şeklinde olmakta. Yani vücuda yerleşen kist ameliyatla alınarak sorun giderilmiş olur. Son zamanlarda yeni tedavi seçenekleride kullanılmaya başlanmıştır. Bunlar içerisinde kist içeriğinin boşaltılması veya kist ierisindeki parazit bileşenlerinin öldürülerek zararsız hale getirilmesi şeklindedir.

Kedi ve köpeklerde ki Echinococcus tedavisi ise praziquantel etken maddesi içeren enjectabl solusyonlarla veya tabletlerle olmaktadır. Praziquntel içeren enjectabl solusyonlardan her 10 kg canlı ağırlık için 1 c.c.  deri altı veya kas içi enjeksiyon yapılır yada tabletlerden her 10 kg canlı ağırlık için 1 tablet yutturulur.

Korunmada ise öncelikle kedi ve köpeklerimize kesinlikle pişirilmeden kemik dahi verilmemesi, kist taşıyan sakatat ve etlerin uygun şekilde imha edilmesi ve bilhassa yapraklı çiğ olarak tüketilecek sebzelerin iyice yıkanması en iyisi derin bir kapta sirkeli veya tuzlu suda en az yarım saat bekletilmesi ve tabiki el hijyenine dikkat edilmesi.

Kedi ve köpeklerin bu parazitten korunması ise yukarda bahsettiğimiz tedavi dozunda en geç üç ayda bir yapılan uygulamalar şeklinde olmaktadır.

Başka bir konuda tekrar birlikte olmak umuduyla hoşça kalın.

Selahattin Hilaloğlu